System Windows 11 potajemnie usuwa sterowniki kart graficznych w laptopach marki Asus w trybie Eco

Wydaje się, że rutynowa operacja konserwacyjna systemu Windows 11 powoduje usuwanie sterowników oddzielnych kart graficznych w niektórych laptopach gamingowych ASUS ROG, które przez dłuższy czas pozostają w trybach oszczędzania energii. Problem ten wyszedł na jaw, gdy użytkownik serwisu Reddit udokumentował, że system Windows usunął sterownik Nvidia z laptopa Asus ROG Zephyrus G14 wyposażonego w kartę graficzną RTX 5070 Ti, a od tego czasu pojawiły się podobne zgłoszenia od innych właścicieli modeli Zephyrus G14.

Tryb Eco i czynnik wyzwalający pnpclean

Jak podają media zewnętrzne, problem wynika ze sposobu, w jaki firma ASUS zarządza profilami zasilania za pośrednictwem oprogramowania Armoury Crate oraz zewnętrznego narzędzia G-Helper. Wybranie trybu Eco powoduje całkowite odcięcie zasilania dedykowanej karty graficznej Nvidia, odłączając ją od magistrali PCIe, przez co system Windows 11 traktuje ją jako sprzęt odłączony, a nie jedynie jako urządzenie w stanie bezczynności.

System Windows uruchamia w tle zadanie konserwacyjne, obsługiwane przez komponent o nazwie pnpclean.dll, który usuwa pakiety sterowników dla urządzeń uznanych za nieobecne po upływie ustalonego limitu czasu. Zgodnie z dziennikami konfiguracji systemu Windows użytkownika, którego dotyczyła ta sytuacja, domyślny okres czyszczenia wynosi 30 dni, jednak w przypadku procesora graficznego Nvidia w jego systemie wartość ta była skrócona do 15 dni. Po ponad dwóch tygodniach pracy w trybie Eco system Windows oznaczył nieaktywny sterownik jako nieużywany i usunął go, tak samo jak w przypadku odłączonego urządzenia USB. Własna dokumentacja firmy Microsoft potwierdza, że plik pnpclean.dll ma za zadanie usuwać nieużywane pakiety sterowników urządzeń, choć jego interakcja z mechanizmem wyłączania zasilania procesora graficznego pozostawała niezauważona do momentu ujawnienia niniejszego przypadku.

Co się dzieje, gdy sterownik znika

Powrót do standardowego trybu pracy procesora graficznego w aplikacji Armoury Crate przywraca zasilanie karty graficznej, jednak system Windows nie dysponuje już pakietem sterowników, który mógłby automatycznie zainstalować. Menedżer urządzeń wyświetla wówczas procesor graficzny jako „Microsoft Basic Display Adapter”, a pełna funkcjonalność powraca dopiero po ręcznej ponownej instalacji sterownika Nvidia GeForce Game Ready. Nie jest jasne, czy usterka dotyczy wyłącznie egzemplarzy modelu Zephyrus G14, czy też ma szerszy zasięg i dotyka również innych modeli z serii Asus ROG.

Nie ma jeszcze oficjalnej poprawki, ale istnieją rozwiązania tymczasowe

Ani firma Microsoft, ani Asus nie opublikowały oficjalnej poprawki. Serwis G-Helper zamieścił ostrzeżenie dotyczące ryzyka związanego z czyszczeniem sterowników i sugeruje wyłączenie automatycznego procesu poprzez edycję rejestru w kluczu „VolumeCaches Device Driver Packages”. Użytkownicy mogą również uniknąć tego problemu, wyłączając tryb Eco co kilka tygodni, zanim upłynie 15-dniowy limit.