Monocab: Samobalansująca kolej jednoszynowa kursuje obecnie po nowych torach jako autobus kampusowy

System kolejowy na terenie kampusu został uruchomiony. Zespół badawczy odpowiedzialny za projekt Monocab otworzył swoją pierwszą trasę testową o długości zaledwie kilku metrów. System kampusowy stanowi odmianę koncepcji Monocab, która pierwotnie miała funkcjonować na nieczynnych liniach kolejowych, gdzie jedna szyna służyła do ruchu w każdym kierunku.

System kampusowy polega natomiast na budowie nowego toru, na którym pojazd Monocab utrzymuje równowagę. Pozwala to na bardziej swobodne rozmieszczenie infrastruktury przy zachowaniu niewielkiej powierzchni zajmowanej przez nią. Pozwala to również początkowo uniknąć prac związanych z modyfikacją istniejącej infrastruktury kolejowej, niezbędnych do umożliwienia pojazdom zawracania i przejazdu na przeciwległy tor w celu powrotu. Ta funkcja nie została jeszcze zademonstrowana.

Trasa na terenie kampusu mogłaby po prostu tworzyć pętlę lub pojazd mógłby poruszać się tam i z powrotem. W przyszłości można by opracować i zademonstrować rozjazdy, aby zapewnić większą elastyczność eksploatacyjną. Jednak w dokumencie roboczym autorstwa Jürgena Brunsinga z Uniwersytetu Technicznego w Darmstadt rozjazdy uznano za istotne wyzwanie.

Projekt kolejowy na terenie kampusu ma na celu zbadanie tych kwestii. W badaniach uczestniczy również instytut Fraunhofer IOSB-INA, który dostarczył dalszych szczegółów. Projekt otrzymał dofinansowanie w wysokości 5,12 mln dolarów, a jednym z jego celów do końca listopada 2026 r. jest zademonstrowanie „torów i rozjazdów dostosowanych do systemu MonoCab”.

Zgodnie z informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej projektu system MonoCab osiągnął obecnie poziom TRL 5: „Konfiguracja testowa w środowisku operacyjnym”. Obecny system opiera się na badaniach przeprowadzonych w latach 2021–2023, które wykazały podstawową wykonalność koncepcji, choć dotyczyły one wyłącznie pojazdu poruszającego się po jednej szynie bez przechodzenia na inną. Kolejnym etapem byłby poziom TRL 6: „Prototyp w środowisku operacyjnym”, do którego system kolejowy na terenie kampusu prawdopodobnie się nadawałby. Pojazd o nazwie Thusnelda porusza się obecnie po 20-metrowym torze w ramach wstępnych testów na kampusie innowacji w Lemgo należącym do Uniwersytetu Nauk Stosowanych i Sztuki Ostwestfalen-Lippe (TH OWL). Do końca roku planowane jest ukończenie trasy o długości 300 metrów. Rozpoczęcie budowy przewiduje się na jesień, a trasa ma obejmować również zakręty i nachylenia.

Niejasny plan działania

Jednak zespół odpowiedzialny za system Monocab prowadzi badania w kilku kierunkach, a system kolejowy na terenie kampusu stanowi jedynie jedną z opcji. Monocab nadal dąży do osiągnięcia poziomu TRL 9 na nieczynnej linii w Extertal w 2028 r., co oznacza „system kwalifikowany z dowodem pomyślnego funkcjonowania”.

Możliwe jednak, że osiągnięty zostanie jedynie poziom TRL 8, definiowany jako „system kwalifikowany z dowodami funkcjonalności operacyjnej”, ponieważ na stronie internetowej wymieniono ten cel również na rok 2028. Alternatywnie, osiągnięcie poziomu TRL 8 może nastąpić dopiero w 2029 r., a prace zmierzające do osiągnięcia poziomu TRL 9 rozpoczną się w 2030 r. Opublikowany na początku 2025 r. plan działania firmy Monocab zawiera jeszcze jeden zestaw terminów. Zgodnie z tym planem oczekuje się, że Monocab będzie również funkcjonował podczas Międzynarodowej Wystawy Ogrodniczej (IGA), która rozpocznie się w kwietniu 2027 r.

Monocab planuje również zaprezentować swoją koncepcję podczas targów InnoTrans 2026 w Berlinie. Czas pokaże, czy uda się zrealizować plan działania oraz czy do tego czasu zostaną zademonstrowane przełączniki i zmiany torów. Kolejną otwartą kwestią jest to, czy pojazdy zostaną zaprezentowane podczas wykonywania manewrów zawracania, ponieważ ich asymetryczna konstrukcja oznacza, że do ruchu dwukierunkowego na nieczynnych liniach kolejowych zazwyczaj potrzebna byłaby pętla zwrotna lub obrotnica. Wynika to z wymaganego prześwitu, jaki musi być zapewniony podczas mijania się dwóch pojazdów w obrębie skrajni kolejowej konwencjonalnej linii kolejowej. Monocab dąży do maksymalnego wykorzystania tej przestrzeni, jednak jest to możliwe jedynie po jednej stronie.